Câu hỏi đầu tiên: "Chúng ta đang ở đâu trên bản đồ trí tuệ nhân loại?"
1. KHOA HỌC THẦN KINH TRONG DẠY HỌC THEO NĂNG LỰC
Buổi tập huấn tập trung nói đến các vấn đề: NGUỒN LỰC CON NGƯỜI, đặc biệt là nguồn lực con người trong các trường học; phân biệt “Học sinh giỏi” với “học sinh học giỏi”, “thành đạt” với “thành công”; HỌC ĐỂ LÀM GÌ?; đặc tính căn bản của người Việt…
Nhận ra Việt Nam chúng ta đang đứng ở đâu trên bảng sắp chỉ số đổi mới/ sáng tạo/ trí tuệ của thế giới; Nhận ra những thiếu sót, hạn chế của chúng ta là gì; Nhận ra chúng ta cần phải làm gì với vai trò là một giáo viên… - đó là những điều mà các thầy cô giáo được truyền tải trong buổi tập huấn.
Tại đây, một lần nữa khẩu hiệu của UNESCO cho thế kỷ 21: “Học để biết. Học để làm việc. Học để chung sống. Học để trở thành chính mình” và nhận định lúc sinh thời của nhà giáo Nguyễn Văn Siêu: “Xưa nay đạo học không đường tắt/ Nhà tranh vẫn hay có người tài” được nhắc lại và khẳng định giá trị.
Khi bàn về Hoạt động thần kinh cấp cao ở người, đặc biệt là về Trí tuệ và Năng lực, Thuyết đa trí tuệ của Howard Gardner bao gồm 8 loại trí thông minh: Tự nhiên, Vận động, Ngôn ngữ, Logic, Giao tiếp, Nội tâm, Âm nhạc, Không gian một lần nữa được đưa ra để các thầy cô có nhận thức đầy đủ và hiểu rõ hơn nữa đặc điểm trí tuệ/năng lực của học sinh mà mình dạy, dựa trên đó mà có cách thức giảng dạy phù hợp nhất.
Giáo dục khai phóng trở thành tâm điểm chú ý trong buổi tập huấn khi nhận được nhiều sự quan tâm của các thầy cô giáo. Giáo dục khai phóng cũng chính là mảnh đất bộc lộ năng khiếu của học sinh.
Khai phóng là cởi mở về tư tưởng, học thuật, tạo điều kiện cho việc tiếp nhận và sáng tạo cái mới. (giáo dục theo tinh thần khai mở và giải phóng tư duy – tư duy tự do – không bị ràng buộc bởi bất cứ thể chế nào.)
Nghệ thuật khai phóng - Liberal Arts - nhằm đào tạo con người tự do, thoát ra những mục tiêu kinh tế, học không phải để có bằng cấp kiếm sống, mà để theo đuổi khoa học theo nghĩa nghiêm túc của từ này, để trở thành trí thức (người dùng trí tuệ của mình để đánh thức người khác.)
PGS.TS Mai Văn Hưng
Trong giáo dục, thuật ngữ “chuyên” đã hàm sự hạn chế các giá trị khai phóng. Vì thế GV cần có độ nhạy cảm cao với những hành vi biểu lộ năng khiếu của HS bởi năng khiếu HS chỉ bộc lộ khi có điều kiện thuận lợi, nhiều HS thể hiện năng khiếu không chỉ ở phạm vi môn học mà còn ở các mức độ sâu hơn trong từng phân môn hay những lĩnh vực chuyên biệt.
Như vậy, HS trường chuyên trong chừng mực nào đó đang học lệch theo các môn chuyên điều này đi ngược lại truyền thống của giáo dục khai phóng. Nếu may mắn các em lệch theo hướng sở trường thì điều đó có thể dẫn đến thành công, tuy nhiên trong thực tế nhiều HS đang bị sức ép của nhiều giá trị khác nhau… và bệnh “sao” là một trong những “sản phẩm” của kiểu học này.
2. HÀNH VI VÀ NHẬN THỨC là chuyên đề được đưa ra tập huấn trong buổi chiều cùng ngày.
Trong phần này, các giáo viên được tiếp cận với Cơ sở cảm xúc của hành vi (bao gồm Vai trò của cảm xúc, Tính chất của cảm xúc, Phân loại cảm xúc, Điều khiển cảm xúc, Đo cảm xúc, Quan hệ cảm xúc – hành vi, Sinh lý cảm xúc) và Cơ sở thần kinh của hành vi, kĩ thuật quan sát hành vi Thực hành quan sát.
Toàn cảnh buổi tập huấn
Phần thảo luận đem đến cho các giáo viên 4 yêu cầu thực tế:
1. Phân tích các hành vi của HS trong lớp học
2. Giải thích cơ sở khoa học các biểu hiện hành vi của HS
3. Thảo luận các biện pháp nhằm tăng sự chú ý và mức độ nhận thức cho HS
4. Nêu các ý tưởng nhận biết cảm xúc của HS và quản lý cảm xúc của GV
Để đi đến KẾT LUẬN:
- Phân tích các hành vi của HS trong lớp học có vai trò quan trọng trong việc xác định nhận thức của HS trong lớp học.
- Nắm vững cơ sở khoa học các biểu hiện hành vi của HS giúp GV nhận biết chính xác mức độ nhận thức của HS khi học bài trên lớp.
- Thông qua hành vi liên quan đến nhận thức của HS giúp GV áp dụng các phương pháp và hình thức dạy học hiệu quả đối với các đối tượng HS khác nhau.
Nhận xét chung về buổi tập huấn, các thầy cô đều cho rằng rất hữu ích, thiết thực nhằm bổ trợ, nâng cao năng lực chuyên môn cho giáo viên, nhờ đó giáo viên nhà trường có thể làm tốt hơn nữa vai trò của mình.
PV - THPT Nguyễn Siêu
